Artitgels fundamentals ed actuals

Il rumantsch ord la perspectiva dal parlamentari federal

Roman Caviezel

Intervista cun il cusseglier naziunal Martin Candinas: Tge munta il rumantsch per el persunalmain e tge posiziun ha la quarta lingua naziunala en il parlament federal?

L’englais en il champ da tensiuns da la plurilinguitad en Svizra ed en il Grischun

Harald Schneider

En tge mesira influenzescha l’englais la plurilinguitad resp. «la pasch linguistica» en il chantun Grischun? L’artitgel sunandant persequitescha quellas dumondas en il rom dad ina retschertga empirica.

Il servetsch da translaziuns sco promotur da linguas impurtant

Chanzlia chantunala dal Grischun, servetsch da translaziun

Il servetsch da translaziun da la Chanzlia chantunala dal Grischun ha translatà l’onn 2018 radund 3000 texts dals pli differents geners.

Cuntradicziuns politic-linguisticas en fusiuns da vischnancas

Barbla Etter

Co è s'effectuada la fusiun da la vischnanca dad Ilanz/Glion sin la plurilinguitad? Quant enavant è Ilanz/Glion in model per autras fusiuns da vischnancas? 

Identitads linguisticas tar persunas d'instrucziun en scolas bilinguas R/T

Flavia Hobi

L'identitad da persunas d'instrucziun en scolas bilinguas ha tratgs caracteristics specifics ch'èn d'attribuir betg il davos a las relaziuns da pussanza en las linguas d'instrucziun.

Buc almosnas e plaschentinas, dretg e giustia drova il romontsch

Jean-Jacques Furer

L’artitgel preschent è per gronda part vegnì publitgà en La Quotidiana. L’autur skizzescha ed explitga il svilup dal rumantsch en ils davos dus tschientaners dal punct da vista statistic e commentescha il rapport da l’Uffizi federal da cultura Mesiras per mantegnair e per promover la lingua e la cultura rumantscha e taliana en il chantun Grischun ed il Messadi davart la cultura 2021 – 2024 (versiun per consultaziun) da la Confederaziun. 

Il mussader cun corp ed olma

Esther Krättli

Dapi passa 30 onns è Daniel Manzoni mussader a Segl. Sin pluriling.ch quinta el da sias experientschas.

Nums locals e toponims sco "conservas da lingua"

Peter Masüger

Ils nums èn la "memoria" da la lingua. Els n’èn betg mo perditgas da cundiziuns linguisticas da pli baud, mabain er conservaders da fenomens lexicals enblidads.

100 onns Pro Grigioni Italiano – intervista cun il president Franco Milani

Vincenzo Todisco

Intervista cun Franco Milani, president da la Pro Grigioni Italiano, per la plattafurma digitala “Pluriling” da la SAPGR e da l’Institut per la perscrutaziun da la cultura grischuna.

Co tuna "Tamangur" en talian?

Esther Krättli

Laura Bortot ha translatà il roman "Tamangur" da Leta Semadeni dal tudestg en talian. En l'intervista descriva ella las experientschas ch'ella ha fatg durant il process da translatar in text tudestg situà en in context engiadinais.

Rumantsch sco lingua gronda

Raphael Berthele

Il rumantsch vala en Svizra sco lingua pitschna. Pero, è ella vairamain uschè pitschna? Questa contribuziun mussa quant grond il rumantsch è sin il stgalim mundial. Ultra da quai fa l’autur reflexiuns davart la natira da (pitschnas e grondas) linguas e sur las cundiziuns da rom da la diversitad linguistica. Per finir vegnan discutadas mesiras tranter squitsch e stimulaziun.

Plurilinguitad – Exempel u model antiquà?

Harald Schneider

Po la Svizra servir sco model per ils auters pajais, sch’i va per la pluriliguitad? In congual cun l’Austria ed ils Stadis Unids è ina sort da spievel da l’agen posiziunament.

Il rumantsch ed il talian en il sistem da furmaziun svizzer

Maria Chiara Moskopf-Janner, Manfred Gross

Perscrutaders e perscrutadras da la Scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) han intercurì en duas publicaziuns la posiziun dal talian e dal rumantsch en il sistem da furmaziun svizzer. 

Barat pluriling tranter futuras magistras e magisters cun Marina Carobbio

IMD

A la Scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) è la lingua in tema central en la scolaziun, en la perscrutaziun ed en la furmaziun cuntinuada. La SAPGR a envidà la presidenta dal Cussegl naziunal Marina Carobbio ad ina occurrenza.

La trilinguitad en il WEB grischun: spejel da la trilinguitad en la vita reala?

Fabiana Calsolaro

La situaziun da las linguas minoritaras en las paginas web dal Grischun è il spievel da quella reala en la vita da mintgadi?

(Self-)Empowerment da l'italianitad

Sabrina Sala

L’autura examinescha en sia lavur da master las stentas da renconuschientscha ch’èn stadas urgentas per il talian a la Scola chantunala grischuna.

100 onns Lia Rumantscha – Intervista cun il president Johannes Flury

Esther Krättli

Intervista cun Johannes Flury: Il president da la Lia Rumantscha tradescha pertge ch’i dovra la Lia Rumantscha e tge ch’el spetga da rumantschs e rumantschas.